Primer Silyer Diskinezi’de Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Primer Silyer Diskinezi’de (PCD) fizyoterapi ve rehabilitasyon; hava yolu temizliği, egzersiz eğitimi, inhale tedaviler, üst hava yolu temizliği, kas- iskelet sistemi problemlerinin yönetimi ve tedavisini içerir.
Sağlıklı kişilerde mukus denilen yapışkan sıvı, daha sonra normal silyalar tarafından temzilenen akciğerlerdeki tozu ve bakterileri tutar. Bununla birlikte PCD’de mukus, silyalar düzgün çalışmadığı için akciğerde kalır. Sağlıklı kişilerde, akciğerlerdeki silyalar, mukusu akciğerlerden yukarı ve dışarı hareket ettiren bir yürüyen merdiven gibi hareket eder ve burada yutma veya öksürme yoluyla doğal olarak dışarı atılabilir. PCD'de yürüyen merdiven hareketi ya etkili bir şekilde ya da hiç gerçekleşmez ve bu nedenle bu mukustan kurtulmak için hava yolu temizliğinin sağlanmasına ihtiyaç vardır. Hava yolu temizleme teknikleri postüral drenaj ve manuel teknikler, aktif solunum teknikleri döngüsü, çeşitli yardımcı cihazlar, otojenik drenaj, yüksek frekanslı göğüs duvarı ossilasyonunu içermektedir. Tüm PCD’li kişilere tanı konulduktan sonra, fizyoterapist tarafından etkili bir hava yolu temizleme yöntemi önerilmelidir. Hava yolu temizleme teknikleri kişiye özel ve yaşa uygun olmalıdır. Bir veya daha fazla akciğer bölgesindeki mukusların yerçekiminin yardımıyla uzaklaştırılmasının amaçlandığı postüral drenaj ile perküsyon ve vibrasyon uygulamalarını içeren manuel teknikler, kooperasyon gerektirmediği için yaşı küçük hastalara uygulanabilmektedir. Solunum kontrolü, torakal ekspansiyon egzersizleri ve huffing(hızlı üfleme) bileşenlerini içeren aktif solunum teknikleri döngüsü yaşa uygun şekilde kişilere ve ailelere öğretilmelidir. Hava yolu temizliğinin sağlanmasında kullanılan pozitif ekspiratuar basınç (PEP) cihazları, ossilasyon (titreşim) ile PEP cihazları, yüksek frekanslı göğüs duvarı ossilatörleri gibi cihazlar kişinin hava yolu temizliğini daha bağımsız olarak yapmasını sağlamaya yardımcı olmaktadır. Ayrıca üst hava yollarının temizliğinin uygulanması; sinüsleri ve üst solunum yollarının sürekli olarak tıkanması ve/veya akması ile ilgili sorunlar yaşayan bu kişiler için önem taşımaktadır. Egzersiz; akciğer fonksiyonlarındaki azalma ile ilişkili egzersiz yapabilme yeteneğinde azalma görülen bu bireylerde önerilmektedir. Düzenli egzersizin kas kuvvetinde, kemik sağlığında, duruş ve akciğer fonksiyonları üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır. Yürüyüş, bisiklet sürme gibi büyük kas gruplarının kullanıldığı aerobik egzersizler; dirençli bantlar, serbest ağırlıklarla yapılan kuvvetlendirme egzersizleri bu kişilerde uygulanan bazı egzersiz eğitim modaliteleridir. Bu kişilerde akciğerlerde mukusun sebep olduğu nefes verme sırasında hava akımının kısıtlanması, kronik ve zorlu öksürükler duruş problemlerine sebep olabilir. Kas iskelet sistemlerinin değerlendirilmesi ve buna yönelik fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarının belirlenmesi önem taşımaktadır.
